Schakelen onder druk
KAP Max van de Pol
SM Aaron Zwaal
Marine-reservisten en Politie trainen samen op terroristische dreiging
Een zwarte SUV rijdt langzaam richting het controlepunt op het voormalige MOB-complex in Oploo. 2 militairen stappen naar voren, terwijl een politieagent de bestuurder aanspreekt. Op het eerste gezicht lijkt er weinig aan de hand. Tot een inzittende plotseling uitstapt en agressief begint te schreeuwen. Binnen enkele seconden moeten de beveiligers bepalen wat hier speelt. Is dit een verward persoon? Een boze burger? Of is er sprake van daadwerkelijke dreiging?
Het blijkt een van de tientallen scenario’s tijdens de driedaagse oefening van de Bewaken en Beveiligen bij Terrorisme in Nederland (BBTIN)-eenheid van de Koninklijke Marine Reserve (KMR) en de Bewakings Eenheid (BE) van de Politie. Van 20 tot en met 22 mei trainden Politie en Defensie samen op het beveiligen van vitale objecten in geval van terroristische dreiging.
Militairen en Politie trainen samen tijdens de oefening in Oploo.
Beschermen van vitale infrastructuur
Bij een terroristische dreiging ligt de eerste verantwoordelijkheid bij de Politie. De BE bewaakt in dat geval publiek-toegankelijke vitale objecten, diensten en locaties. Denk aan energievoorzieningen, bruggen, sluizen, datacentra of stations. Maar wanneer een dreiging langdurig aanhoudt of op meerdere locaties tegelijk speelt, kan Defensie worden ingezet om de Politie te ondersteunen.
“Wanneer een situatie langer aanhoudt of de druk op de politiecapaciteit te groot wordt, kan Defensie bijstand leveren”, vertelt eerste luitenant der mariniers KMR Hans, commandant van de BBTIN-eenheid. “Die samenwerking is essentieel. De Politie opereert dagelijks in het publieke domein. Militairen zijn daar minder aan gewend. Daarom moeten we samen trainen en van elkaar leren.”
ELNTMARNS Hans: “Wanneer een situatie langer aanhoudt of de druk op de politiecapaciteit te groot wordt, kan Defensie bijstand leveren.”
Sneller en effectiever
Ook Joost, commandant van de BE van de Politie, ziet die samenwerking als noodzakelijk. “In de basis voeren wij deze taak zelfstandig uit”, legt hij uit, “maar op het moment dat het gaat om langdurige en grootschalige inzet, hebben we extra capaciteit nodig. Dan doen we een beroep op Defensie en specifiek op de BBTIN-pelotons.” Volgens Joost draait het niet alleen om extra menskracht. “Door samen te trainen leren we elkaars procedures, communicatie en manier van optreden kennen. Daardoor kunnen we tijdens een daadwerkelijke inzet sneller en effectiever samenwerken.”
Die samenwerking bewees volgens de deelnemers ook al haar waarde tijdens de inzet rondom de Haagse NAVO-top in juni 2025. Daar werkten Defensie en Politie intensief samen aan de beveiliging van locaties en het waarborgen van de veiligheid.
Joost, commandant van de BE van de politie: “Door samen te trainen leren we elkaars procedures, communicatie en manier van optreden kennen.”
39 scenario’s
Tijdens de oefening worden 2 tijdelijke te bewaken objecten ingericht en een controlepunt opgezet. Kleine teams van Defensie en Politie krijgen gedurende de dag te maken met 39 verschillende scenario’s. Trainingsacteurs en een oefenvijand zorgen daarbij voor realistische situaties.
“De scenario’s lopen sterk uiteen. Militairen krijgen te maken met nieuwsgierige buurtbewoners, verwarde personen en kwaadwillenden. Ook voertuig- en persoonscontroles maken deel uit van de training. Sommige situaties blijven rustig, andere slaan plotseling om”, vertelt luitenant Hans. “Een rustige controle kan ineens veranderen in een dreigende situatie. Dan moeten mensen in een split second kunnen schakelen. In de zwaardere scenario’s krijgen deelnemers ook te maken met explosieven, handgranaten en vuurcontact.”
Tijdens de training worden de deelnemers uitgedaagd om in een split second beslissingen te nemen.
Situaties goed lezen
Volgens Hans draait de training nadrukkelijk niet om zo snel mogelijk geweld gebruiken. “We trainen mensen juist om situaties goed te lezen en de-escalerend op te treden. Niet ieder scenario vraagt om hard optreden.” Dat betekent dat communicatie een belangrijke rol speelt. Terwijl één militair het gesprek voert, houdt een ander continu de omgeving in de gaten. “Je kijkt naar gedrag, lichaamstaal en signalen uit de omgeving”, legt Hans uit. “Misschien heeft iemand een mes bij zich of probeert hij iemand anders af te leiden. Dat moet je leren herkennen.”
ELNTMARNS Hans: “Je kijkt naar gedrag, lichaamstaal en signalen uit de omgeving.”
Tempo bewust hoog
Wat de oefening volgens de deelnemers vooral uitdagend maakt, is dat de scenario’s bewust onvoorspelbaar zijn. Militairen weten vooraf niet wat er gaat gebeuren. “We willen de reactietijd zo kort mogelijk maken”, zegt Hans. “Bij een rollenspel weet je vaak al wat eraan komt. Hier niet. Mensen moeten leren schakelen tussen situaties.”
Daarbij worden scenario’s ook direct geëvalueerd. Wat ging goed? Wanneer kon er sneller of beter worden gehandeld? Vervolgens volgt vrijwel direct een nieuw scenario. “We houden het tempo bewust hoog. In de praktijk stopt een dreiging ook niet na één incident. Mensen moeten leren alert te blijven.”
Uit ieder scenario worden lessen getrokken.
Reservist naast burgerbaan
Overdag werkt Arjan bij de Gemeente Amsterdam, daarnaast trekt hij als reservist het uniform aan. Binnen de BBTIN-eenheid is hij een van de vele reservisten die het civiele werk combineren met militaire inzet, in geval van terroristische dreiging in Nederland. “Ik ben blij dat mijn werkgever mij deze mogelijkheid geeft”, vertelt de sergeant van de mariniers KMR. “Ik wil graag mijn steentje bijdragen aan de veiligheid van Nederland en ik leer er zelf ook veel van, zoals trainen in verschillende manieren van communiceren.”
Volgens sergeant Arjan zit juist daar de kracht van het reservist-zijn. Tijdens de oefening draait het niet alleen om optreden onder druk, maar vooral ook om contact maken met mensen. “Soms moet je directief zijn, soms juist empathisch luisteren. Dat schakelen tussen verschillende situaties leer je hier echt.” De uiteenlopende achtergronden van reservisten versterken volgens hem de eenheid. “Mensen nemen kennis mee vanuit hun dagelijkse werk. Die combinatie van civiele ervaring en militaire inzet maakt reservisten waardevol.” Hoewel het combineren van 2 werelden energie kost, haalt Arjan er minstens zoveel uit terug. “Je werkt hier samen met mensen uit heel Nederland die dit vanuit passie doen. Dat geeft ontzettend veel energie.”
Veel reservisten combineren hun civiele baan met een rol binnen defensie.
Scherp blijven
De oefening draait niet alleen om technieken, tactieken en procedures, maar ook om mentale weerbaarheid. Militairen moeten onder druk beslissingen nemen, terwijl situaties snel kunnen veranderen. Volgens Hans zijn alertheid en assertiviteit daarbij essentieel. “Je moet scherp blijven en durven doorpakken. Liever een keer extra controleren dan iets missen.”
Joost ziet dezelfde uitdaging bij de Politie. “We willen het normale leven zoveel mogelijk door laten gaan, terwijl we tegelijkertijd voorbereid moeten zijn op het hoogste geweldsspectrum.” Dat betekent dat een beveiliger het ene moment iemand de weg wijst en het volgende moment moet reageren op een mogelijke vuurwapendreiging.
Een scenario met een gewapende dreiging vraagt om snel schakelen.
Samen verantwoordelijk
Voor zowel Defensie als Politie draait de oefening uiteindelijk om voorbereiding op situaties waarvan iedereen hoopt dat ze nooit werkelijkheid worden. Juist daarom trainen de eenheden samen: om elkaar blindelings te kunnen vinden wanneer de druk hoog is. “De wereld is minder stabiel geworden”, besluit Joost. “Dat onderstreept alleen maar de noodzaak van samen trainen en oefenen.” “Je leert elkaar begrijpen, vertrouwen en versterken”, vult Hans ten slotte aan. “Uiteindelijk doen we het allemaal met hetzelfde doel: Nederland veilig houden.”