KAP Arjen de Boer
SGT Sjoerd Hilckmann en SMJRBDAV Yoran Christianen
SMJRBDAV Yoran Christianen
Grote behoefte aan water, voedsel en medische hulpmiddelen
Na de verwoestende aardbevingen van 24 juni liggen delen van Venezuela in puin. Er zijn veel doden, gewonden en ontheemden. Aan alles is gebrek: water, voedsel, medische voorraden. Daarom ligt het OceanGoing Patrol Vessel (OPV) Zr.Ms. Groningen voor de kust om noodhulp te bieden.
‘Het doet pijn in mijn hart’
Soms kunnen contrasten immens zijn. Confronterend ook. Op Curaçao liggen zonaanbidders loom op een strandlaken naar de zee te kijken. De vraag is of ze nog een drankje doen of niet. Terwijl 8 uurtjes varen verderop inwoners van Venezuela, een buurland, in ellende leven; hun wereld letterlijk in puin.
De vraag is of veel Venezolanen überhaupt schoon water hebben. Zo leeft oma Miriam met haar familie in kleine tentjes op straat. Hun huizen in de havenstad La Guaira liggen in gruzelementen door de zware aardbevingen. “Het is heel triest, al die doden”, vertelt ze bedroefd. “Mijn kleinzoon van 10 jaar is omgekomen toen een gebouw instortte. Het doet pijn in mijn hart, maar we moeten sterk blijven.”
De wereld van Miriam stortte 24 juni letterlijk in. Zij en haar familie zijn door de aardbeving alles kwijt en wonen nu in tentjes op straat.
Overzicht krijgen
Inmiddels zijn er veel hulporganisaties neergestreken in La Guaira. Het honkbalstadion aldaar fungeert als hoofdkwartier om noodhulp te coördineren. Dit gebeurt in nauwe samenspraak met de Venezolaanse autoriteiten en in coördinatie met Defensie in het Caribisch gebied. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) “Het is essentieel om snel de juiste contacten te leggen om ervoor te zorgen dat de hulp op de goede plek terechtkomt”, zegt kapitein-luitenant ter zee Alex Arriëns Dwarshuis. “Ook is het belangrijk dat de hulp is goedgekeurd door en afgestemd met de Venezolaanse autoriteiten”, aldus de commandant aan boord van ‘zijn’ patrouilleschip Zr.Ms. Groningen. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)
Het OPV Zr.Ms. Groningen was het eerste schip dat na de natuurramp hulpgoederen naar de zwaar getroffen stad La Guaira bracht, aldus commandant KLTZ Alex Arriëns Dwarshuis.
‘Deze mensen hadden die hulp zeker nodig’
Twintigduizend liter
Op 28 juni kwam de Groningen al in actie en bracht zij als eerste schip water en voedsel naar La Guaira. Die goederen werden met een kraan op de kade gezet. Met de eigen watermakers van het schip, die uit zeewater zo’n 20.000 liter schoon drinkwater per dag kunnen produceren, konden tankwagens worden gevuld. Toen er eenmaal genoeg contacten waren met Venezolaanse autoriteiten en hulporganisaties, was het ook mogelijk om kleine, moeilijk bereikbare dorpen langs de kust te bevoorraden. “Daar was misschien wat minder schade”, aldus de commandant, “maar deze mensen hadden die hulp zeker nodig, omdat de aardbevingen belangrijke wegen en bruggen hadden weggeslagen. Dat geldt ook voor de waterleidingen die langs de kust zijn aangelegd.”
Met een speciale kabel tilt de NH90-boordhelikopter vrachten van het achterdek van de Zr.Ms. Groningen. Een paar minuten later staan de goederen aan land waar ze worden uitgedeeld aan de bevolking.
Tot 800 kilo luchtvracht per keer
Hulp per helikopter
Voor zulke klussen heeft het patrouilleschip perfecte middelen aan boord: 2 snelle FRISC-onderscheppingsboten en een NH90-boordhelikopter. Vooral die laatste is in de tweede helft van de noodoperatie veelvuldig ingezet. Eenmaal in de lucht kan de NH90, die in de Carib doorgaans wordt gebruikt voor beeldopbouw en anti-drugsoperaties, heen en weer pendelen tussen schip en dorp. Met een speciale haak kan de bemanning een net met daarin zo’n 800 kilo aan water, voedsel of hulpgoederen van het helidek optillen en enkele kilometers verderop neerzetten.
De NH-90 boordhelikopter werd veelvuldig ingezet.
Daar staan speciale teams van een hulporganisatie klaar om de ladingen professioneel en veilig te ontkoppelen, waarna de goederen worden verdeeld. Zo zijn er bijvoorbeeld vorige week woensdag in 2 uurtjes tijd duizenden kilo’s afgeleverd, met 14 vluchten in totaal. Op videoclipjes van hulporganisatie Medic Corps is later te zien hoe blij de inwoners waren met de spullen.
‘Tot de aardbeving was het een gesloten land’
Relatie opbouwen
De noodactie in Venezuela is uniek te noemen. Het was decennia geleden dat er voor het laatst een Nederlands marineschip aanmeerde. “Tot de aardbeving was het een gesloten land”, vertelt kapitein-luitenant ter zee René Savelsbergh, terwijl hij zijn gepantserde 4x4 door de havenstad La Guaira stuurt. “Maar nu is er hulp nodig en die kunnen wij als Nederland leveren.” Om de prille verstandhouding goed te houden moet Savelsbergh in zijn rol als defensieattaché (defat) op de ambassade voorzichtig opereren. “Een Nederlands marineschip hebben ze hier nog nooit gezien, laat staan buitenlandse militairen in hun stad. Deze noodhulp biedt de kans om onze banden aan te halen en vertrouwen te kweken. Ook voor samenwerking in de toekomst.”
“Deze noodhulp biedt de kans om onze banden aan te halen en vertrouwen te kweken”, aldus defensieattaché KLTZ René Savelsbergh.
Weggevaagd
Langs de boulevard van La Guaira zijn complete gebouwen als kaartenhuis ingestort. Torenflats hangen gevaarlijk uit het lood. Dikke scheuren in de muren of vaak zelfs totaal geen muren meer. Meteen de aanblik van iemands woonkamer. Soms zijn hele wijken weggevaagd, ze hebben meer weg van een slooplocatie vol beton, stenen en staal.
Terwijl er nog doden onder het puin liggen, zijn bouwvakkers met graafmachines al bezig de boel op te ruimen. De hoop op overlevenden is zo goed als vervlogen. Het is nu een opruim- en bergingsoperatie. Op bomen en palen hangen printjes met foto’s van vermiste geliefden. Overlevenden slapen in tentjes, of hebben een matras langs de weg gelegd. Een zeiltje erboven tegen de regen.
In La Guaira zijn hele appartementenblokken als een pudding in elkaar gezakt. Bijna 2 weken na de aardbeving is de kans op het vinden van overlevenden vrijwel nihil.
Water, voedselpakketten, wondverband, veldbedjes, handschoentjes, hechtingsdraad
Hulpgoederen pendelen
Wie hier rondrijdt, ziet meteen dat de behoefte aan hulpmiddelen groot is. Er staan her en der lange rijen bij distributiepunten. Om zulke uitdeellocaties te voorzien van goederen, is Zr.Ms. Groningen de afgelopen dagen meerdere keren heen en weer gependeld tussen de haven van Willemstad op Curaçao en La Guaira plus de omliggende regio.
Een checklist die wordt bijgehouden op het hoofdkwartier van Defensie in het Caribisch gebied (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) laat nauwkeurig zien wat er richting het rampgebied is gebracht. Vele duizenden liters water, voedselpakketten, wondverband, veldbedjes, handschoentjes, hechtingsdraad, infusen, benzine, ontsmettingsalcohol.
Door de aardbevingen zijn waterleidingen gesprongen. De behoefte aan schoon drinkwater is groot. Zr.Ms. Groningen heeft meerdere malen water overgepompt naar tankwagens om in die behoefte te voorzien.
Daadwerkelijk wat doen
“Als je al die ingestorte gebouwen en alle ellende ziet, weet je meteen waarvoor we dit werk doen”, zegt overste Arriëns Dwarshuis. “We leven mee met de inwoners van Venezuela. Je ziet de mensen lijden. Het is dan ook fijn dat we daadwerkelijk wat kunnen doen.”
Maar het is wel essentieel dat de juiste hulp op de juiste plekken komt. Daarin speelt luitenant ter zee 2 OC Karlijn een belangrijke rol. Zij is als liaisonofficier de schakel tussen de defat en civiele hulporganisaties. “Ik probeer zoveel mogelijk informatie bij de hulporganisaties op te halen en onze bijdrage af te stemmen met UN OCHA.” Dit is de VN-organisatie die de hulpverlening in Venezuela coördineert. “Als er behoefte is aan voedsel, dan moet er natuurlijk niet iets totaal anders worden geleverd. Bovendien willen we niet zomaar spullen sturen, zonder dat je weet dat het goed terechtkomt.”
Bekijk hier een impressie van de hulpverlening door Zr.Ms. Groningen
‘Wij zijn vooral de first responders’
Einde inzet Zr.Ms. Groningen
Na 11 dagen komt er vandaag een einde aan de inzet van de Groningen en haar assets. “Wij zijn vooral de first responders, die meteen kunnen handelen kort na de ramp”, zegt commandant Arriëns Dwarshuis. “Nu komen er steeds meer civiele organisaties in het gebied die de hulpverlening kunnen overnemen. Dus kunnen wij als schip afschalen. We gaan ons weer richten op een van onze andere hoofdtaken in het Caribisch gebied: de bestrijding van drugstransporten.”
Dat de Groningen zich weer richt op andere zaken betekent overigens niet het volledige einde van de noodhulp. Defensie onderzoekt de mogelijkheden om Venezuela te blijven helpen.
Na 11 dagen zit de inzet van Zr.Ms. Groningen erop. In die tijd is meerdere malen heen en weer gependeld tussen Curaçao en Venezuela. Er zijn tonnen aan hulpgoederen afgeleverd.
