Verbondenheid, fly-overs en Lady Liberty

De skyline van New York vormde het decor voor een van de grootste maritieme evenementen van deze eeuw. Ter gelegenheid van het 250-jarig bestaan van de Verenigde Staten (America250) en van de US Navy kwamen op 4 juli ruim 70 marineschepen, tall ships en zo’n 150 vliegtuigen en helikopters uit de hele wereld bijeen voor de International Naval Review en de Parade of Sail. Duizenden toeschouwers langs de Hudson River waren getuige van een indrukwekkend schouwspel, waarin traditie, internationale verbondenheid en een gedeelde geschiedenis samenkwamen. 

Met de bevoorrader Zr.Ms. Den Helder en het M-fregat Zr.Ms. Van Amstel was het Commando Zeestrijdkrachten goed vertegenwoordigd bij de internationale vlootschouw. In hoger sferen deed ook het Commando Lucht- en Ruimtestrijdkrachten mee aan de viering, die samenviel met Onafhankelijkheidsdag. 4 F-35’s van het Nederlands Opleidingsdetachement op Luke Air Force Base vlogen over. Zij waren niet de enige, want ook de VS en landen als Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, Italië, Zweden en Spanje gaven acte de présence in de lucht. “Met Zr.Ms. Den Helder lagen we precies voor anker onder het flight path van de vliegtuigen en konden we alles perfect zien”, vertelt luitenant ter zee 3 (TD) Julia.   

Voor de bemanning van Zr.Ms. Den Helder en Zr.Ms. Van Amstel begon America250 niet in New York. Weken eerder sloten beide schepen zich aan bij de Standing NATO Maritime Group 1 (SNMG1). Tijdens de oversteek over de Atlantische Oceaan van het vlootverband volgden manoeuvreer- en luchtverdedigingsoefeningen en bevoorradingen op zee elkaar in hoog tempo op. Een van de hoogtepunten in die periode was Fleetex250, een grootschalige internationale vlootoefening voor de Amerikaanse oostkust. Hieraan namen 28 eenheden deel, waaronder 1 Amerikaans vliegdekschip en een groot aantal fregatten en andere schepen uit NAVO-landen en van andere internationale partners. 

Wachtsofficier luitenant ter zee 2 Maarten, aan boord van Zr.Ms. Van Amstel, vond het ‘te gek’, want zoveel marineschepen bij elkaar zie je bijna nooit. De Fleetex250 werd afgesloten met een Photex, waarvoor de deelnemers de hele dag in touw waren om stap voor stap in de juiste formatie te komen. “Op zee schuif je heel langzaam naar elkaar toe en kun je niet even bijremmen”, licht Maarten toe. “Uiteindelijk lag iedereen precies in positie en vlogen vliegtuigen rond om het vlootverband te laten vereeuwigen."  

Voor de bemanning van Zr.Ms. Den Helder en de Van Amstel vormde de oefening een mooie afsluiting van een intensieve periode op zee. Als nieuweling van de vloot bleek de Den Helder onmisbaar binnen het vlootverband. "We leverden meerdere keren brandstof en tijdens een tussenstop op de Azoren ook nog smeerolie aan het Noorse fregat HMNoMS Fridtjof Nansen”, vertelt luitenant ter zee 2 (TD) Laura. “Sommige eenheden hadden de volgende haven zonder onze bevoorrading niet gehaald. Door onze taak zijn wij een high value unit en blijven fregatten tijdens operaties voortdurend in de buurt om ons te beschermen." 

Beide Nederlandse schepen liepen op 3 juli de haven van New York binnen. Hier vormden zij samen met tientallen Amerikaanse oorlogsbodems en buitenlandse marineschepen een niet bepaald alledaags decor. Voor veel bemanningsleden was het een eerste kennismaking met de stad. "New York overrompelt je", begint Maarten "Alles is groot, het is druk en het was warm (ruim 40 graden Celsius, red.) en broeierig. Staande op Times Square kijk je om je heen en denk je: dit is New York." 

Vanaf de ligplaats van de Van Amstel liep je in een kwartiertje naar hartje Manhattan, waar de in smetteloos wit uniform gestoken Nederlanders erg opvielen. “'Je bent hier bijna een beroemdheid”, ervoer Maarten. Wat de officier verraste, was het respect van de Amerikanen voor militairen. “Ze spreken je voortdurend aan om je te bedanken voor je inzet. En ze willen met je op de foto. Dat maak je in Nederland niet mee. Het respect voor de krijgsmacht is hier ontzettend groot.”  

Voor Zr.Ms. Den Helder begon 4 juli ceremonieel. De bemanning stond in tropenwit opgesteld voor de paradeerrol, terwijl de Amerikaanse Secretary of War Pete Hegseth aan boord van de destroyer USS Faragut de internationale vloot inspecteerde. Daarna voer de Den Helder een stukje de haven uit om samen met andere marineschepen de historische tall ships tijdens de Parade of Sail te begeleiden. Daarbij was ook de Nederlandse driemaster Oosterschelde.  

Na de officiële plechtigheden kreeg een deel van de bemanning de gelegenheid om America250 in de avonduren vanaf een rooftop met uitzicht over de Hudson en het Vrijheidsbeeld mee te maken. “Het vuurwerk duurde een goed half uur”, vertelt Laura “Amerikanen pakken zoiets echt groots aan. Overal om je heen zag je licht, muziek en feestende mensen. Heel bijzonder om mee te maken.” Aan boord van Zr.Ms. Den Helder werd het schouwspel door de achterblijvers ook aandachtig gevolgd. Dat gebeurde vanaf het seindek en de brug. “Op het schip hadden we misschien wel het mooiste uitzicht. Je zag de skyline van Manhattan, het Vrijheidsbeeld én de 2 vuurwerkshows tegelijk”, aldus Julia. “Heel mooi allemaal; het was een gebeurtenis om nooit te vergeten.”  

Voor de wedstrijd Nederland-Zweden van het Wereldkampioenschap Voetbal werd in de haven van Norfolk de hangaar van Zr.Ms Den Helder omgetoverd in een klein stukje Nederlandse feestvreugde. Oranje vlaggen en andere versieringen zorgden voor een toepasselijke sfeer, die werd versterkt door een delegatie van de Nederlandse gemeenschap in de VS. Er waren typisch Hollandse hapjes, zoals frikandellen en tompoezen. Deze momenten zijn voor de bemanning heel belangrijk als je lang van huis bent.