Stijn Jaspers
SGTBDAV Sjoerd Hilckmann
Oekraïense bemanning mijnenjager Makkum flink getest
Net als de mijnenjager Vlaardingen is ook de Makkum aan Oekraïne gedoneerd. Deze 2 schepen vormen samen met Belgische en Britse schepen het begin van de Oekraïense mijnenbestrijdingscapaciteit. De Oekraïense bemanning volgde de afgelopen maanden op de Makkum een opwerktraining. Alle Hens voer een dag mee en bracht de intensieve oefening van skills & drills in beeld.
De oefening vond medio mei plaats op het Marsdiep, het zeegat tussen Den Helder en Texel dat de Noordzee en de Waddenzee verbindt. De 35 bemanningsleden van de Oekraïense marine hadden er toen al bijna 2 maanden van intensieve training opzitten. Na deze dag vertrok de Makkum met bemanning naar Zeebrugge, België. Hier volgde het laatste deel van de training, waarna de mijnenjager in juni officieel werd overgedragen aan Oekraïne.
De Makkum voor anker met op de achtergrond de TESO die naar Texel vaart.
Snel, maar gecontroleerd
Het eerste oefenscenario van de dag, is een ‘man overboord’. Een incident dat de bemanning van een marineschip altijd vreest, maar waar goed voor te trainen is. Tijdens de training diende een dummy als vrijwilliger om in het koude water tussen Den Helder en Texel overboord te gaan. Zodra de Oekraïense bemanning de dummy had gelokaliseerd, werd een boei in het water gegooid om de locatie te markeren. Vervolgens werd de rubberboot (dinghy) met een kraan vanaf het dek te water gelaten. Een actie die de bemanning snel, maar gecontroleerd uit moet voeren. Ze moeten voorkomen dat de bungelende boot nog een bemanningslid overboord tikt. Uiteindelijk hebben ze na 7 minuten de dummy uit het water gehaald. Dat is 1 minuut langer dan de streeftijd bij een ‘man overboord’. Hier moet de bemanning dus nog verder op oefenen.
Het eerste scenario van de dag dat beoefend werd, is een ‘man overboord’
Eenmaal aan dek werd de dummy vervangen door een proefpersoon die als drenkeling fungeerde. Niet alleen het uit zee halen is onderdeel van de oefening, maar ook de medische zorg voor een bemanningslid dat overboord geslagen is. De Oekraïense medic pakte de drenkeling goed in tegen onderkoeling, testte vitale functies en checkte deze op verwondingen. Omdat elke drenkeling per definitie een IC-patiënt is, zou bij een echt incident zo snel mogelijk vervoer naar een ziekenhuis volgen. Dat bleef de proefpersoon bespaard.
De drenkeling wordt ingepakt tegen onderkoeling en vervolgens binnenin het schip behandeld.
Werkplek én thuis
Na weken van training stonden de Oekraïners zelf aan het roer van de mijnenjager. Zij bedienen, varen en navigeren zelfstandig. De Nederlandse instructeurs kijken toe, adviseren en corrigeren waar nodig. Voor de nieuwe bemanning is de Makkum overigens veel meer dan een werkplek. Het is hun nieuwe thuis. De Oekraïners werken en leven op deze mijnenjager. Naast het harde werken en de zorgen over de oorlog in hun thuisland, was er tijdens de trainingsperiode gelukkig ook tijd voor ontspanning. Zo fietste de bemanning tijdens een dagje-uit een mooi rondje Texel. Ook leerden de trainers van de marine en de Oekraïners elkaar beter kennen tijdens een barbecue.
De kok kookt voor 35 man in een relatief kleine kombuis.
Na weken van training bedienen, varen en navigeren de Oekraïners zelfstandig.
Tolken onmisbaar
De hoeveelheid technische en praktische informatie die de Oekraïense bemanning tot zich moet nemen tijdens de wekenlange training, is overweldigend. Handleidingen en procedures om veilig op en rond het marineschip te werken, zijn in het Oekraïens vertaald. Maar een groot deel van de informatieoverdracht gebeurt mondeling; tijdens praktijkdagen aan boord en theorielessen aan de wal. Hiervoor waren de door de marine ingehuurde tolken onmisbaar. Zij slechtten de taalbarrière tussen de instructeurs en bemanning van de marine en de Oekraïners.
De nieuwe bemanning krijgt een overweldigende hoeveelheid informatie te verwerken. Tolken zorgen ervoor dat alles goed overkomt.
Averij en brand
Na de lunch volgde het tweede incident van de dag. De mijnenjager liep averij op waarna op 2 plekken brand uitbrak aan boord; in het voorschip en in het achterschip. Deze oefening zorgde duidelijk voor meer consternatie, omdat nu een flink deel van de bemanning in actie moest komen. De mijnenjager werd van achter naar voren gecheckt om brandhaarden en schade vast te stellen, luiken werden gesloten om delen van het schip te beschermen en de ploeg voor scheepsbrandbestrijding trok de pakken aan.
De leider van de hoofdploeg coördineerde de reactie op het incident. Aan boord was de spanning voelbaar en de actie zichtbaar. De rookmachines maakten het scenario nog realistischer. Waar de bemanning tijdens de ‘man overboord’ nog een minuut morste, waren de instructeurs van de marine nu tevreden. Zij zagen een Oekraïens treintje dat deed wat het moest doen.
Tijdens de brandoefening was de spanning aan boord voelbaar en de actie zichtbaar.
Politieke ontwikkelingen
Na een lange en intensieve dag op het Marsdiep keerde de Makkum terug in de Nieuwe Haven. Hiermee was het trainingsdeel in Nederland ten einde. De Makkum en de Oekraïense bemanning vertrok een dag later naar Zeebrugge voor het laatste deel van de opleiding. Wat de bemanning daarna wacht? Dat hangt af van de militaire en politieke ontwikkelingen in hun thuisland. De bemanning is er in ieder geval klaar voor. Klaar om mijnen te jagen en de wateren bij Oekraïne veilig te maken. En wie weet, als het vrede is, komen zij ooit nog eens terug voor een ontspannende fietstocht op Texel.
Na een lange en intensieve dag keerde de Makkum terug in Den Helder.
Makkum nu Henichesk
Na bijna 40 jaar trouwe dienst is nu echt afscheid genomen van het oudste schip van de Koninklijke Marine. De Makkum was in november 2024 al uit dienst gesteld waarna de mijnenjager als opleidingsschip voor de Oekraïense marine diende.
In het Belgische Zeebrugge vond op 11 juni de ceremoniële overdracht van de Makkum aan Oekraïne plaats. Het schip is vernoemd naar de Oekraïense stad Henichesk. Deze stad is op dit moment bezet door de Russische agressor.
De voormalige Makkum aan de kade.
