09 dingen die je wil weten

F-35-personeel traint verdediging NAVO met Amerikanen

Bijna de hele maand maart trainde F-35-personeel vanaf Hill Air Force Base nabij Salt Lake City in de Amerikaanse staat Utah. Dat deden ze onder de noemer Lightning Forge. Vliegers, onderhoudspersoneel en de logistieke tak oefenden samen met de Amerikaanse luchtmacht die de rol van oefenvijand vervulde.

Het uitgestrekte trainingsgebied in Utah is een ideale omgeving om realistische scenario's te trainen, gericht op hoofdtaak 1 en de huidige dreigingen. Behalve dat er veel beschikbaar luchtruim is, voorzagen de Amerikanen in nagebootste luchtafweer zodat de vliegers hun procedures daartegen konden trainen. De naties maakten intensief gebruik van elkaars middelen en expertise. Samen opereerden ze in het donker en beoefenden ze het snel wisselen van vliegers, ofwel de zogenoemde Rapid Pilot Swap. Ook Hot Pit Refuelling werd getraind. Daarbij draait tijdens het tanken de motor, zodat de tijd aan de grond wordt geminimaliseerd. Het trainen met live munitie was ook onderdeel van de oefening.

De Nederlandse gevechtsvliegtuigen werden tijdens de overtocht naar de Verenigde Staten getankt door drie A330 MRTT-tankvliegtuigen. Een van de toestellen van Multinational MRTT Unit bleef op Hill voor de oefening.

Bekijk een aantal foto’s van de Lightning Forge in bovenstaande foto-carrousel. 

NH90’s op missie

Twee NH90-boordcrews op missie

Twee luchtverdedigings- en commandofregatten van de marine met elk aan boord een NH90 zijn momenteel op missie. De één in de Middellandse Zee, de ander in en rondom de Indo-Pacific.

Zr.Ms. Evertsen is sinds de tweede week van maart in de Middellandse Zee en blijft daar een maand langer dan initieel was afgesproken, namelijk tot begin mei. Dat lieten ministers Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Dilan Yeşilgöz (Defensie) op 2 april aan de Tweede Kamer weten. De Evertsen maakt deel uit van een Franse Carrier Strike Group. Het fregat heeft als taak het vlootverband, Cyprus en het bondgenootschappelijk grondgebied te beschermen tegen dreigingen vanuit de lucht.

Zr.Ms. De Ruyter vertrok op 12 april naar de Indo-Pacific. Om vrije doorvaart te bevorderen en de strategische vaarroutes veilig te houden, wil Nederland diplomatieke, veiligheids- en economische banden met landen in de Indo-Pacific aanhalen. Het marineschip levert hier een belangrijke bijdrage aan. De belangrijkste handelsroutes over zee lopen door deze regio. Die vindt het kabinet dan ook van grote betekenis voor de veiligheid en economie van Nederland. Defensie richt zich daarom op terugkerende maritieme aanwezigheid in de Indo-Pacific. Twee jaar geleden opereerde Zr.Ms. Tromp hier al en recent een gecombineerd datachement van een A330 MRT en vijf F-35's (zie pagina 1 en 3). Het fregat neemt vijf maanden lang deel aan internationale operaties en oefeningen met bondgenoten en partners. Hiermee versterkt Nederland de onderlinge militaire samenwerking op zee. Tijdens havenbezoeken aan landen in de regio onderstreept Nederland de diplomatieke belangen.

Nieuwe legeringsgebouwen voor Volkel

Vliegbasis Volkel krijgt nieuwe standaard legeringsgebouwen, met in totaal honderd éénpersoonskamers. Die worden volgend jaar opgeleverd. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en bouwbedrijf Van Wijnen ondertekenden hiervoor op 10 maart een contract. 

Volgens staatssecretaris Derk Boswijk hoort betere en moderne huisvesting ook bij een organisatie die groeit. “Door te kiezen voor gestandaardiseerde bouw kunnen we sneller realiseren en processen vereenvoudigen. Daarmee zetten we nu een belangrijke stap om onze militairen snel goede en toekomstbestendige huisvesting te bieden. Dat is essentieel voor een schaalbare en effectieve krijgsmacht.”

Ook starten er dit jaar aanbestedingstrajecten voor standaard lesvoorzieningen, kantoren, eenheidsgebouwen, werkplaatsen en magazijnen. Op Vliegbasis Leeuwarden is vorig jaar al gestart met de bouwvoorbereidingen van standaard legeringsgebouwen.

Defensie koopt extra Patriot

Met de aanschaf van een extra Patriot-systeem zet Defensie een volgende stap in de verdediging tegen luchtdreigingen. Het contract met het Amerikaanse bedrijf Raytheon werd op 7 april getekend. Dat gebeurde bij het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando (DGLC) op de Luitenant-generaal Bestkazerne in Vredepeel. Het systeem wordt naar verwachting over enkele jaren geleverd en ingezet bij DGLC.

Het contract betreft de levering van een zogeheten Fire Unit. Dat bestaat onder meer uit een radar, een vuurleidingcentrale en meerdere lanceerinstallaties. Ook omvat de overeenkomst reserveonderdelen en een logistieke reserve. 

Opvallend is de snelheid waarmee het traject is doorlopen. De overeenkomst werd binnen enkele maanden afgerond. Dat was mogelijk dankzij de reeds bestaande en intensieve samenwerking tussen Defensie en Raytheon. Het contract sluit aan op een eerdere aanschaf begin 2025 en vormt daarop een directe aanvulling.

Multinational MRTT Unit volledig operationeel

De Multinational MRTT Unit (MMU) heeft een belangrijke mijlpaal bereikt: de eenheid is nu volledig operationeel. Daarmee kan die nu op volle capaciteit, zelfstandig en duurzaam worden ingezet voor air-to-air refuelling, strategisch luchttransport en medische evacuaties.

De MMU bereikt de status ‘Full Operational Capability’ (FOC) na een ontwikkelingstraject van ruim acht jaar. In 2023 werd de eenheid ‘Initial Operational Capability’ verklaard. Dat betekent dat de eerste operaties mogelijk waren, maar nog met beperkte capaciteit. In de jaren erna werd de vloot uitgebreid, bemanningen opgeleid en gecertificeerd en procedures tussen de deelnemende landen op elkaar afgestemd. Ook werd deelgenomen aan internationale missies en oefeningen.

De MMU, opererend vanaf Vliegbasis Eindhoven, levert een belangrijke bijdrage aan NAVO-, EU- en nationale operaties. De eenheid is een gezamenlijk initiatief van acht Europese landen: België, Denemarken, Duitsland, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Tsjechië en Zweden. Door vliegtuigen en capaciteit te delen beschikken de deelnemende landen over hoogwaardige tank- en transportcapaciteit, terwijl middelen efficiënter worden ingezet. Daarmee draagt de MMU direct bij aan het versterken van de collectieve verdediging van het NAVO-bondgenootschap en de inzetbaarheid van Europese airpower. In een veiligheidssituatie die steeds complexer wordt, is juist die samenwerking en gezamenlijke inzet van capaciteiten essentieel.

Op de dag dat de MMU de FOC bereikte, vond ook de commando-overdracht plaats. De Belgische kolonel Evert Cuppens nam het commando over van de Duitse kolonel Ludger Bette (foto).

Zeldzame vlinders op Gilze-Rijen

Van een Chinook, Apache of Cougar kijken ze op Vliegbasis Gilze-Rijen niet op. Maar sinds kort vliegt er iets wat uniek is in Nederland: de Rouwrandspanner, een zeldzame nachtvlinder. Op militaire terreinen komen dier- en plantensoorten voor die elders nauwelijks nog te vinden zijn. Dit soort flora en fauna heeft baat bij het terreinbeheer van Defensie. Dat maakt zich sterk voor ‘klimaatrobuuste’ militaire oefenterreinen met hoge natuurwaarden. 

De Rouwrandspanner komt voor in bosranden en groenstroken en rust vaak op bladeren of takken. In heel Nederland is de vlinder deze eeuw maar vijf keer waargenomen, altijd als losse vondst. Dat in tegenstelling tot de vogelwacht van Vliegbasis Gilze-Rijen, die er al minimaal honderd heeft zien vliegen. 

In België is de vlinder uitgestorven. Dat hij op Gilze-Rijen nu massaal blijkt te zitten, is bijzonder. De vrouwtjes vliegen nooit, ze lopen door het gras of over het asfalt van de landingsbaan. De mannetjes vliegen alleen ’s nachts. De vlinder gedijt goed op het schrale grasland van de basis, een type dat in Nederland sterk is afgenomen sinds de jaren negentig.

Defensieterreinen herbergen meer zeldzame flora en fauna: ook vleermuizen, jeneverbesstruiken en de sprinkhaansoort de kleine wrattenbijter. Ook bieden verschillende militaire terreinen, waaronder Vliegbasis Gilze-Rijen, uitstekende leefgebieden voor een eerder met uitsterven bedreigde boomkikkersoort. Deze zeldzame amfibie maakt daar gebruik van vaak ondoordringbare begroeiing van bramenstruiken, poelen en de bosrijke omgeving. Omdat defensiegebieden alleen onder strikte voorwaarden toegankelijk zijn, is er relatieve rust voor de natuur. Insecten zoals heide- en kommavlinders doen het bijvoorbeeld goed op schietterreinen, terwijl deze soorten elders afnemen.

Toch staat ook op defensieterreinen de natuur onder druk. Door klimaatverandering en stikstof neemt de biodiversiteit af. In het militair oefen- en schietterrein Witterveld bij Assen verdroogt het hoogveen door droge zomers en raakt het begroeid door grassen. Defensie werkt aan oplossingen, zoals het verhogen van waterpeilen en het verbinden van terreinen.

Defensie rondt onderzoek naar luchtaanval Mosul 2016 af

Naar de Nederlandse luchtaanval op een gebouw in de Iraakse stad Mosul in 2016 is door Defensie een onderzoek ingesteld. De aanval was onderdeel van Operation Inherent Resolve (OIR), de coalitie die in Irak en Syrië tegen ISIS opereerde. Bij deze wapeninzet zijn naar alle waarschijnlijkheid zeven burgers om het leven gekomen. Betrokken defensiemedewerkers valt geen verwijt te maken ten aanzien van de gevolgen van de luchtaanval. Dit blijkt uit een onderzoek van Defensie waarover minister Dilan Yeşilgöz op 25 maart de Tweede Kamer heeft geïnformeerd.

De conclusie komt overeen met de conclusies van het Openbaar Ministerie dat vorig jaar een feitenonderzoek afrondde naar dezelfde luchtaanval. De informatie destijds was dat dit gebouw dienstdeed als ISIS-hoofdkwartier. Uit het onderzoek blijkt echter dat het gebouw naar alle waarschijnlijkheid dienst deed als woongebouw en waarschijnlijk niet als hoofdkwartier van ISIS.

Uit het onderzoek blijkt verder dat het doelwit volgens de toen geldende procedures is aangegrepen. Er zijn geen procedurele onvolkomenheden geconstateerd. Nederland had in de voorbereiding op en de uitvoering van de wapeninzet geen aanwijzingen dat de wapeninzet mogelijk tot burgerslachtoffers zou leiden.

Defensie had ook na de wapeninzet zelf geen aanwijzingen van vermoedens van burgerslachtoffers. In 2023 werd Defensie pas op de hoogte gesteld van een vermoeden van burgerslachtoffers als gevolg van het journalistieke onderzoek van NRC, NOS en Nieuwsuur. Aansluitend is door Defensie meteen een intern onderzoek ingesteld. Het is de eerste keer dat Defensie een dergelijk onderzoek uitvoerde conform nieuwe onderzoeksprocedures die in 2023 zijn vastgelegd. De commissie is onder meer in Mosul geweest voor het onderzoek.

Minister Yeşilgöz stelt dat het zeer te betreuren is dat deze luchtaanval onbedoeld burgerslachtoffers tot gevolg heeft gehad. De bewindsvrouw heeft daarom de nabestaanden excuses aangeboden voor de onvoorziene gevolgen van deze aanval. Ook heeft zij besloten de nabestaanden een vrijwillige financiële tegemoetkoming aan te bieden. Er was, met de kennis van nu, geen sprake van een legitiem militair doelwit. Een tegemoetkoming is daarom niet alleen gepast maar ook uitvoerbaar, blijkt uit de Kamerbrief.

Extra reanimatiehulp dankzij brandweer Vliegbasis Gilze-Rijen

Per april is de reanimatiezorg in de gemeente Gilze en Rijen versterkt. De brandweer van Vliegbasis Gilze-Rijen rukt voortaan ook uit bij reanimaties in het gebied ten zuiden van de spoorlijn door Rijen, Hulten en een deel van Molenschot. Daarmee is er een extra snelle en professionele eenheid beschikbaar op momenten waarop iedere minuut telt.

Het verzorgingsgebied van de militaire brandweer beslaat alle adressen binnen een straal van zes minuten vanaf de vliegbasis. De brandweerlieden kunnen binnen anderhalve minuut uitrukken, 24 uur per dag en 7 dagen per week. Samen met burgerhulpverleners kunnen zij een reanimatie opstarten en overdragen aan de ambulance zodra die arriveert. Deze snelle inzet vergroot de overlevingskans van slachtoffers aanzienlijk.

De uitbreiding van de reanimatiezorg sluit aan op het bestaande netwerk van burgerhulpverlening in Gilze en Rijen. Dit netwerk is er dankzij Stichting Rijens Hart. De stichting maakt al jaren werk van een 6-minuten-zone in Rijen, Hulten en Molenschot. In Gilze zet Stichting Hart voor Gilze zich in voor een netwerk van burgerhulpverleners. En in het buitengebied van Gilze en Molenschot zijn mede dankzij een burgerinitiatief meerdere AED’s aanwezig.

Hoe meer hulpverleners en inwoners kunnen helpen, hoe groter de kans dat een slachtoffer binnen de cruciale eerste minuten wordt gereanimeerd. Op hartslagnu.nl, stichtingrijenshart.nl en hartvoorgilze.nl staat meer informatie voor iedereen die ook burgerhulpverlener wil worden of meer wil weten.

Apaches trainen in hoogste geweldsspectrum

In een tijdelijk laagvlieggebied in Noordoost-Nederland trainden medio maart vier Apaches realistische scenario’s in een Hoofdtaak 1-setting. De oefening Centaur Lance maakt deel uit van de voorbereiding van 301 Squadron op een mogelijk groot conflict. “We zoeken in alles de limieten op; van zowel bemanning als van het toestel”, aldus Commandant 301 Squadron luitenant-kolonel Boudewijn ‘Stance’ Stevens.

De oefening werd mede gefaciliteerd door het Helicopter Warfare Center, 930 Squadron en een landmachteenheid.

Benieuwd naar de oefening? Lees dan deze reportage in de Defensiekrant. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)