‘Europa moet een been bijtrekken’
Stijn Jaspers
Archief Mediacentrum Defensie, US Defense Visual Information Distribution Service
Jaarverslag MIVD puilt uit van geopolitieke spanningen en gevaren
De perszaal van het ministerie van Defensie is afgelopen dinsdag gevuld met media als directeur MIVD viceadmiraal Peter Reesink het jaarverslag over 2025 presenteert. Nieuwsgierige journalisten tegenover een directeur die vanwege de aard van zijn organisatie niet alles kan vertellen. Die spagaat maakte de presentatie niet minder interessant.
Viceadmiraal Reesink zet scherp uiteen waarom Nederland zich in onzekere tijden staande moet houden. Al dan niet in Europees verband of in andere coalities. Want het is volgens hem ‘niet de vraag óf we worden bedreigd, maar hoe goed we op die dreigingen zijn voorbereid’.
Directeur MIVD viceadmiraal Peter Reesink.
In het MIVD-jaarverslag staat dat 2025 in het teken stond van rivaliserende grootmachten die strijden om politieke, militaire, economische en technologische macht. Internationale samenwerkingsverbanden en afspraken, gebaseerd op gedeelde waarden en regels, verloren aan kracht. Dit alles heeft effect op de dreiging tegen Nederland en onze belangen.
China wil militaire technologie buitmaken
China bondgenoot Rusland
China streeft naar verandering van de wereldorde en vindt in Rusland een belangrijke bondgenoot. Beide landen staan een meer multipolaire wereld voor, waarbij zij een grotere stem hebben in de regionale- en wereldpolitiek. De rol van de Verenigde Staten en de NAVO moet worden teruggebracht.
“China zegt neutraal te zijn in de oorlog in Oekraïne”, zegt viceadmiraal Reesink. “Maar in de praktijk heeft China zijn militaire samenwerking met Rusland in het afgelopen jaar sterk geïntensiveerd. Het levert dronetechnologie en radarbeelden die Rusland inzet in de oorlog tegen Oekraïne.”
De ervaring van de Russische strijdkrachten in Oekraïne is volgens Reesink belangrijk voor het Chinese leger dat weinig gevechtservaring heeft. "Deze ervaring kan China goed gebruiken op de voorbereiding van een mogelijk toekomstig militair conflict waar het land zelf bij betrokken is", valt in het jaarverslag te lezen. Een goed verstaander snapt dat dit over de Chinese ambities gaat voor het inlijven van Taiwan.
Een directe militaire dreiging voor Nederland gaat niet van China uit, zegt Reesink. “Het risico voor Defensie zit hem vooral in pogingen van de Chinezen om militaire technologie buit te maken door middel van cyberoperaties en spionage.”
Rusland wordt er onder meer van verdacht via drones onrust te zaaien.
Militair conflict Rusland en NAVO niet ondenkbaar
Rusland vormt volgens de MIVD nog steeds de grootste en meest directe bedreiging voor vrede en stabiliteit in Europa, en daarmee voor de Nederlandse nationale veiligheid en belangen. Viceadmiraal Reesink start de presentatie niet voor niets hiermee. Ook het jaarverslag start na het voorwoord van de viceadmiraal direct met een hoofdstuk over Rusland.
Naast de oorlog in Oekraïne ziet de MIVD dat Rusland ook cyberaanvallen, desinformatiecampagnes, sabotageacties en spionage inzet om angst, onrust en verdeeldheid te zaaien. De Russische acties blijven daarbij steeds net onder de drempel van een openlijk militair conflict.
Rusland blijft grootste en meest directe bedreiging voor Europa
“Maar een militair conflict tussen Rusland en de NAVO is niet ondenkbaar. En Nederland blijft een potentieel doelwit vanwege de steun aan Oekraïne en omdat ons land een transport- en informatieknooppunt in Europa is”, zegt Reesink. Zolang Rusland in Oekraïne vecht, is een conventionele oorlog tegen de NAVO praktisch uitgesloten.
Maar de MIVD ziet tegelijkertijd dat Rusland nu al concrete voorbereidingen treft voor een mogelijk conflict. “De MIVD beoordeelt dat Rusland, in de voor hen meest gunstige omstandigheden, binnen een jaar na beëindiging van de gevechten in Oekraïne voldoende gevechtskracht heeft om een regionaal conflict tegen de NAVO te starten. Niet met als doel om de NAVO militair te verslaan, maar wel om door beperkte terreinwinst het bondgenootschap politiek uit elkaar te spelen.”
We bewegen ons volgens de MIVD steeds meer in een wereld van machtsblokken. Een wereld waarin de Europese Unie anders wordt bekeken door zowel bondgenoot de Verenigde Staten als tegenstander Rusland.
Bondgenoot
“We bewegen ons steeds meer in een wereld van machtsblokken. Een wereld waarin de Europese Unie anders wordt bekeken door zowel bondgenoot de Verenigde Staten als tegenstander Rusland”, concludeert Reesink.
“Het internationale systeem waarop we decennialang hebben vertrouwd staat onder druk. Juist in de ruimte waar regels vervagen en macht bepalender wordt, groeit de dreiging. Europa moet steeds nadrukkelijker zelf verantwoordelijkheid nemen voor zijn veiligheid. De VS is en blijft een belangrijke bondgenoot. En onze contacten met de Amerikaanse diensten verlopen goed. De samenwerking is intensief en professioneel.”
Op de vraag uit de zaal of de MIVD voorzichtiger is in het delen van inlichtingen, komt een diplomatiek antwoord. Reesink: “Wij wegen al onze samenwerkingen altijd zorgvuldig af”.
Viceadmiraal Reesink: “Contacten met de Amerikaanse diensten verlopen goed. De samenwerking is intensief en professioneel”.
Macht en kracht bepalen vaker de onderlinge verhoudingen. De oproep die binnen de Europese Unie en de NAVO steeds luider klinkt, dat Europa zelf verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn veiligheid, onderschrijft de MIVD.
“En dat geldt niet alleen voor het investeren in Defensie. Ook op het gebied van inlichtingen moet Europa een been bijtrekken”, zegt de directeur MIVD. “Ik zie gelukkig tussen de diensten steeds meer samenwerking ontstaan. Zowel in Europees verband als met andere bondgenoten.”
Geopolitieke fragmentatie dwingt landen ook tot meer samenwerking
Van bipolaire naar multipolaire wereld
Rode draad in het jaarverslag is die van een bipolaire wereld die verandert in een multipolaire wereld. De VS, China, Rusland en de EU. Maar ook opkomende supermachten als India, Brazilië en Indonesië. Het zijn verschillende machtsblokken die hun plek aan de tafel van de wereldorde opeisen. Leidt dit dan tot alleen maar chaos en ellende?
Viceadmiraal Reesink ziet het positiever: “De geopolitieke fragmentatie dwingt landen ook tot meer samenwerking. Binnen en buiten de eigen invloedssfeer. Dat kan ook positief uitpakken.”
Een geruststellende gedachte voor de buitenstaander die nooit zal weten wat de MIVD en zijn medewerkers precies doen. Viceadmiraal Reesink stond expliciet stil bij al die anonieme MIVD’ers: “Zij werken dag en nacht aan het veilig houden van Nederland. Ik dank hen daarvoor.”
Benieuwd naar het MIVD Jaarverslag? Download het via Defensie.nl (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)