‘Dit is ook een leerschool voor onze krijgsmacht’

Na vier jaar is de Nederlandse bijdrage aan Operatie Interflex ten einde. Ruim 63.000 Oekraïners zijn sinds 2022 in het Verenigd Koninkrijk getraind om hun land te verdedigen. De Defensiekrant kijkt met twee militairen terug op de trainingsmissie. En vooruit. Want de steun aan Oekraïne gaat onverminderd door. 

Voor kapitein Bart en sergeant Stijn van 13 Lichte Brigade is een bijzondere periode afgesloten. Bart draaide als plaatsvervangend compagniescommandant de eerste en als liaison officier de laatste rotatie van de trainingsmissie. En ook instructeur Stijn leverde twee keer een bijdrage. “De afgelopen periode was ik een van de drie instructeurs die verantwoordelijk was voor het opleiden van Oekraïense groepscommandanten. Wij trainden vijf weken lang negentien Oekraïners, verdeeld over drie groepen.” 

Kapitein Bart werkte op het hoofdkwartier van Interflex. “Ik was de schakel tussen Nederland, de Britten en andere bondgenoten. Daarnaast werkte ik voor de stafafdeling Opleiding en Training. Deze is verantwoordelijk voor de inhoud en doelen van onze trainingen.” 

De trainingen van de laatste rotaties richtten zich op commandovoering en gevechtsleiding. De deelnemers leerden plannen maken, visualiseren en het gevechtsplan aanpassen aan veranderende omstandigheden op het slagveld. “Wat wij vooral probeerden mee te geven, is rust in de planning en uitvoering”, zegt sergeant Stijn. “De Oekraïners willen vaak vooruit en direct handelen. Wij leerden ze eerst te analyseren en een plan te maken. Onze eigen ervaring en manier van werken brachten we over in de lessen.” 

Dankzij de relatief kleine groepen was er volgens de instructeur veel ruimte voor persoonlijke begeleiding. “Dat werkte goed. Iedereen kwam vaker aan de beurt en we konden veel dieper op onderwerpen ingaan. Bovendien werken zij in Oekraïne ook vaak in kleinere groepen, waardoor de training goed aansloot bij hun praktijk.” 

Sergeant Stijn heeft veel respect voor de Oekraïense militairen. “Sommige mannen vechten al jaren aan het front. Die hebben veel gezien en meegemaakt. Daar hoeven wij ze niets over te vertellen. Onze rol was het overbrengen van nieuwe inzichten. Als gelijkgestemden, van militair tot militair.” 

Volgens kapitein Bart hebben de Nederlandse militairen ook van de Oekraïners geleerd. “Ik heb de mannen en vrouwen van 13 Lichte Brigade als andere militairen naar huis zien gaan. Iedereen voelt tot in zijn tenen het belang van onze bijdrage. De verhalen van de Oekraïners zijn een wake-upcall. Vrede en veiligheid zijn niet meer vanzelfsprekend. Wij hebben de gevechtskracht van de Oekraïners vergroot. En we hebben aan de agressor laten zien dat wij als bondgenoten één front vormen achter Oekraïne. Dat voelt goed.” 

De trainingsmissie is de afgelopen vier jaar doorlopend aangepast aan de behoeften van de Oekraïners. “In 2022 was het zaak om zoveel mogelijk manschappen de militaire basisvaardigheden bij te brengen. Zij moesten zo snel mogelijk inzetbaar zijn. Twintigduizend mannen zijn in dat eerste jaar getraind”, vertelt kapitein Bart.  

Naarmate het slagveld in Oekraïne meer en meer gedomineerd werd door oorlogsvoering met drones, verschoof de focus van militaire basisvaardigheden naar het trainen van drone- en counter-drone capaciteiten in het optreden. “De trainingen met pantservoertuigen zijn toen bijvoorbeeld afgeschaald”, zegt Bart. “Oekraïne gaf ook aan meer behoefte te hebben aan trainingen voor instructeurs en groeps- en pelotonscommandanten. Daarvan zijn er uiteindelijk duizenden getraind.” 

Het trainen van Oekraïners was volgens kapitein Bart al snel ook een leerschool voor onze eigen krijgsmacht. “Wij leren ontzettend veel van de oorlog in Oekraïne. De belangrijkste lessen zijn dat oorlogsvoering fundamenteel is veranderd door de dominantie van drones. We moeten sneller en slimmer innoveren. Oekraïne loopt hierin echt voorop doordat zij technologieën direct op het slagveld kunnen testen. Hun ervaringen nemen wij mee naar huis.” 

Afgelopen zondag was de sluitingsceremonie van Operatie Interflex. Twee Oekraïense generaals waren aanwezig om hun waardering uit te spreken voor de inzet van de deelnemende landen. Als blijk van erkenning ontvingen verschillende militairen van 13 Lichte Brigade een Oekraïense onderscheiding. Sergeant Stijn was een van hen. “Ik kreeg de medaille ‘het Kruis van de Landmacht van Oekraïne’ opgespeld”, zegt Stijn. “Erg eervol en een moment dat ik niet snel vergeet.” 

Voor de Britten gaat Operatie Interflex nu een nieuwe fase in. De nadruk van de Britse trainingssteun aan Oekraïne verschuift van grootschalige basisopleidingen naar specialistische trainingen, onder andere op het gebied van luchtvaart, medische zorg, techniek en logistiek. 

Nederland blijft na Interflex onverminderd bijdragen aan de opleiding van Oekraïense militairen. Dat gebeurt onder meer via de Europese trainingsmissie EUMAM (EU Military Assistance Mission). Deze militaire missie is sinds 2022 een van de pijlers van de EU-steun aan Oekraïne. EUMAM omvat basis-, geavanceerde en specialistische trainingen. Alle trainingen vinden plaats op EU-grondgebied. 

Wat kapitein Bart betreft wordt hij in de toekomst ook voor EUMAM ingezet, want ook daar is 13 Lichte Brigade bij betrokken. “Zonder twijfel ben ik weer beschikbaar. Mijn motivatie is trouwens niet uniek. Bij alle militairen van 13 Lichte Brigade, en ook bij de bondgenoten, proefde ik vier jaar lang niets anders dan motivatie en het gevoel van urgentie om Oekraïne te steunen.” 

De samenwerking met Oekraïners ging volgens sergeant Stijn zelfs verder dan alleen lesgeven. Door de intensieve samenwerking ontstond er een band tussen instructeurs en cursisten. “Je probeert soms nog te zeggen dat ze niet alles hoeven te vertellen, maar de verhalen over de oorlog komen vanzelf. Uiteindelijk bouw je een band op”, vertelt de instructeur. “Dat maakte het werk soms emotioneel zwaar. Je weet ook dat sommige mensen die je hebt opgeleid later sneuvelen. Maar trots overheerst over onze steun aan Oekraïne. Ook mij mogen ze weer vragen.”