‘De apparatuur heeft het zwaar’ 

Onderhoud van voertuigen, generatoren en wapensystemen aan de ene kant. Identificatie en bestrijding van drones aan de andere kant. 2 totaal verschillende takken van sport, die in Zuidoost-Polen onderdeel zijn van de Air & Missile Defence Task Force (AMDTF).

Aan de andere kant van dezelfde generator sleutelt sergeant Justin. Wie goed kijkt naar zijn rangonderscheidingstekens ziet dat hij een luchtmachter is. Land- en luchtmacht samen dus. Zo staan Luc en Justin symbool voor het bijzondere karakter van 133 Herstelpeloton. Deze eenheid is geplaatst bij het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando (DGLC) dat momenteel op missie is in Polen. 

Daar maken zij deel uit van de AMDTF die een logistiek knooppunt beschermt dat belangrijk is voor de militaire steun aan Oekraïne. Zo’n inzet vraagt veel van de machines, weet Luc. “De apparatuur wordt hier vol belast, meer dan in Nederland. Dan is goed onderhoud het halve werk, net als bij je auto”, zegt Luc. “Als wij ons werk niet goed doen, kunnen onze collega’s het luchtruim hier niet bewaken.” 

Check de video! 

Tweede luitenant Suzanne is commandant van het 19-koppige Hersteldetachement. “In principe doen we hetzelfde als in Nederland, maar dan 24/7”, vertelt ze even later, weg van de herrie, in het lentezonnetje. “Denk aan preventief onderhoud aan wapensystemen, radars, generatoren en voertuigen.” Maar er zijn ook mankementen en dingen die kapotgaan. Dat levert zoveel werk op, dat het aanpoten is. “Sommige storingen zie je niet aankomen, dan moet je ad hoc reageren en dat zorgt voor een flinke werklast”, aldus Suzanne. Tijdens een uitzending gaat het werk dan ook 7 dagen per week door. “Daarom pakken we bewust onze rust”, zegt monteur Luc. 

Achter de onderhoudsloods staat een groene zeecontainer met iets bijzonders: 3D-printers. “Hier kunnen we op locatie snel bepaalde onderdelen 3D-printen”, zegt sergeant Timothy, die de bediening van de apparaten als neventaak heeft. “Zo hebben we bijvoorbeeld iets geprint om de nieuwe urentellers op de generatoren passend te maken.” 

Eigenlijk kan hij van alles produceren met rubber en carbon. Van pakkingen tot houders voor gereedschap. Zo blijft meteen de werkplaats opgeruimd en overzichtelijk, aldus Timothy. Ook is zo’n uitzending een mooie kans om zulke innovatieve technieken onder operationele omstandigheden te testen. En het draagt bij aan de inzetbaarheid, verklaart de onderofficier. 

Waar de Patriots voornamelijk worden bemand door luchtmachters, worden de andere luchtverdedigingssystemen bediend door landmachters. Dan gaat het niet alleen om het NASAMS-luchtafweersysteem voor doelen op middellange afstand, maar zeker ook over Counter-Unmanned Aerial Systems (C-UAS). De mannen van 11 Luchtverdedigingsbatterij hebben in Polen hun counterdrone-apparatuur op verschillende plekken rondom het logistieke knooppunt staan. Hiermee kunnen ze drones opsporen, identificeren en bestrijden als het nodig is. 

“Kwaadwillenden kunnen met weinig geld een drone kopen. Je kunt vervolgens makkelijk iets 3D-printen om er een granaat onder te hangen”, zegt kapitein Daan, die ook shift leader is van de gehele AMDTF. “Met zo’n goedkoop en simpel middel kun je dure systemen uitschakelen.” In het inzetgebied nemen de uitgezonden militairen geregeld civiele drones waar. Daar wordt voortdurend alert op gemonitord. Ook in de omgeving van het logistieke knooppunt vliegen regelmatig drones. Maar niet iedere waarneming vormt direct een dreiging, aldus Daan. “In de meeste gevallen zijn het hobbyvliegers.” 

Net als bij de totale AMDTF, is er ook bij C-UAS sprake van gelaagdheid. “In C-UAS is er nog geen silver bullet voor alles. Niet 1 oplossing die alles afvangt”, zegt de shift leader. “Hoe meer middelen we bij ons hebben, hoe beter de oplossing. Het draait om het schild dat je opwerpt. Hier in Polen hebben we mooie middelen om een adequate verdediging op te zetten.” 

Op verschillende locaties kijken operators van de C-UAS-eenheid op schermen naar het luchtbeeld. Wat vliegt er aan drones? Waar vliegen ze, in welke richting, hoe snel, wat is het vluchtplan? Is er überhaupt een vluchtplan ingediend? Dat zijn allemaal indicatoren om een inschatting te maken van een mogelijke dreiging, weet luitenant Kevin van 11 Luchtverdedigingsbatterij.  

“Hierbij hebben we nauw overleg met Poolse autoriteiten, dat zijn korte lijntjes”, zegt hij, wijzend naar een speciale telefoon. “Als het moet komen we in actie en nemen bijvoorbeeld de besturing van een drone over.” Hoe dat gebeurt en hoe vaak, mogen de mannen niet zeggen. “Maar we zitten er 24/7 klaar voor”, vult Daan aan. 

Binnenkort zit voor de meeste collega’s de uitzending erop. De plannen voor de terugverplaatsing naar de thuisbasis in Vredepeel liggen al klaar. Alleen de Patriot-luchtafweer blijft op verzoek van de NAVO en Polen nog maximaal 6 maanden staan. 

Met het einde in zicht is het zaak om scherp te blijven, benadrukt detachementscommandant Maurice van Empel. “We moeten onze status blijven waarmaken. Al is het menselijk dat de focus van collega’s ook verschuift naar thuis”, zegt de luitenant-kolonel. “Toch moeten we alert blijven en alle systemen operationeel houden. De NAVO en Polen vertrouwen er op.”