Innovatie van eigen bodem 

Defensie start het ene na het andere innovatieproject. Het Commando Landstrijdkrachten heeft er zelfs een speciale sectie voor: de afdeling Innovatie. In deze rubriek belicht Landmacht bijzondere projecten en programma’s. Ditmaal een apparaat dat heimelijk berichten doorgeeft. Ideaal voor bijvoorbeeld het Bevoorrading en Transport Commando (B&TCo). Zo kunnen bemande en onbemande voertuigen onopgemerkt in contact blijven met de commandopost. 

In het geheim opereren en verplaatsen blijkt steeds lastiger. Moderne middelen maken het mogelijk om zowel vanaf de grond als vanuit de ruimte berichten te onderscheppen en activiteit waar te nemen. Binnen Defensie was al lang de behoefte aan een apparaat dat een kort bericht, zoals een positie, kan doorgeven over een grote afstand, beyond line of sight. De afdeling Kennis, Innovatie, eXperimenten en Simulatie (KIXS) van Commando Materieel & IT (COMMIT), ging met die uitdaging aan de slag. Het resultaat is een nieuwe techniek, ontwikkeld in eigen huis. 

Het Mobile C4i team van KIXS stond aan de wieg van het apparaat. Teamcoördinator Martin van Rijn legt uit: “De nieuwe uitvinding kan overal vandaan kleine, versleutelde berichtjes versturen, zonder dat deze te onderscheppen zijn en zonder dat de positie van de zender en ontvanger te achterhalen is.”  

De vraag kwam jaren geleden al bij het KIXS terecht, maar inmiddels is de techniek al uitgebreid getest en werkt deze feilloos, vertelt Van Rijn, niet zonder enige trots: “We hebben met verschillende prototypes al veel geoefend in Nederland. Met een eerdere versie zijn collega’s zelfs al de grens over gereden, ruim 1.000 kilometer hier vandaan. Het werkt gewoon goed.” 

Met de veelbelovende resultaten op zak, is het nu tijd voor de volgende stap. In mei zijn voertuigen van het B&TCo uitgerust met het apparaat, om in Duitsland op grotere schaal te testen tijdens de oefening Fighter Lion. Van Rijn: “Het apparaat werkt volledig autonoom en vergt geen opleiding of extra handelingen van militairen.” Vanuit Nederland kunnen specialisten eenvoudig monitoren of de apparaten in Duitsland hun werk goed doen. 

Belangrijk bij de ontwikkeling en productie van een dergelijk apparaat is dat het in het geheim gebeurt. Dat kan alleen maar door korte lijntjes met betrouwbare partners. Van Rijn legt uit: “We kiezen uitsluitend voor Europese componenten en Nederlandse, civiele partners voor het ontwerp en de productie.” 

Het uitbesteden betekent niet dat het apparaat niet van Defensie is: “We zitten bovenop de productie. Wij huren Nederlandse bedrijven in en zij maken het apparaat voor ons. We hebben wekelijks, soms zelfs dagelijks contact over hoe we bepaalde zaken moeten aanvliegen en oplossen. Het is 100 procent ons eigen product.”  

Met hoofdtaak 1 in gedachten werkt die aanpak goed. Van Rijn: “We ontwikkelen producten die we hopelijk nooit op grote schaal hoeven in te zetten. Als we het apparaat niet nodig hebben, laten we hem ook niet maken. Maar als we wél moeten opschalen omdat de pleuris uitbreekt, willen we dat onze civiele partners snel kunnen schakelen. Als krijgsmacht wil je dan niet afhankelijk zijn van bijvoorbeeld China, waarbij de levering ook nog onzeker is. Dergelijke logistieke problemen kunnen we ons in geval van crises niet veroorloven.” 

Dat er vanwege de aard van het apparaat geen patenten op aangevraagd kunnen worden, zit Van Rijn gek genoeg niet dwars. “Dit hoeft geen commercieel succes te worden. Want eerlijk: hoe groter het commerciële succes, hoe minder wij er als Defensie aan hebben. Voor dit type apparatuur, dat je graag achter de hand houdt voor als de nood hoog is, is het leger voor grote commerciële partijen ook helemaal geen goede klant. Voor hen kan het pas uit als je grote aantallen afneemt en dat is niet altijd nodig. Bij Defensie heb je er het ene moment misschien maar een paar nodig, het andere moment honderden of duizenden.” 

Kan een vijand die meeleest er ook wat mee? Van Rijn antwoordt geruststellend. “Voorlopig sowieso niet. Er zit zeker 5 jaar onderzoek en ontwikkeling in de productie van het apparaat. Die voorsprong geven we natuurlijk niet weg.”