KAP Jaap Wolting
SM Aaron Zwaal, Kenny Dassen
SM Max Baars
Trainingsrealiteit in 360 graden voor schutters in Vredepeel
De Stingerdome op de thuisbasis van het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando (DGLC) heeft een metamorfose ondergaan. In deze futuristisch ogende bol bereiden instructeurs toekomstige schutters en afvuurcommandanten voor op het ultieme doel: vliegende vijanden uitschakelen met een infraroodgeleide luchtdoelraket. Het Mediacentrum Defensie nam een kijkje.
In de Advanced Stinger Trainer, zoals de officiële naam luidt, wordt elke handeling van schutters en afvuurcommandanten tot in detail gesimuleerd. Vanuit de control room volgt de ervaren wachtmeester-1 Kim de oefening op meerdere schermen, terwijl in de dome zich een realistisch luchtverdedigingsscenario ontvouwt. De kracht van de faciliteit zit in herhaling, variatie en controle.
Vanuit de control room houdt wachtmeester-1 Kim precies in de gaten wat er zich afspeelt in de Advanced Stinger Trainer. Waar nodig stuurt ze bij, geeft ze tips en past ze scenario’s aan.
“Je kunt hier veel vaker oefenen dan tijdens een live firing, want echte raketten zijn peperduur”, vertelt Kim, die al 12 jaar in de luchtverdediging zit. “Ten tweede kan ik vrijwel elk scenario neerzetten dat in werkelijkheid ook kan voorkomen.”
De simulator vult een belangrijke behoefte. Live schietoefeningen zijn schaars en kostbaar. Hoewel het DGLC regelmatig deelneemt aan een live fire exercise (bijvoorbeeld op Kreta later dit jaar) betekent dat niet dat iedere schutter daar een raket mag afvuren.
Wachtmeester Rogier volgt een vijandelijk vliegtuig in de Advanced Stinger Trainer. Zijn buddy Joep staat hem met tips terzijde.
Check de clip!
De situatie dicteert
Tijdens de oefening bewegen cursisten zich door stedelijk gebied. Met enkele instellingen verandert dat beeld in bos, open terrein of woestijn. Ook de dreiging varieert. Waar eerst 1 toestel verschijnt, duiken later meerdere doelen tegelijk op.
De huidige dome – die vol sensoren en camera’s hangt – vervangt een systeem dat sinds 2007 in gebruik was. Die oude Stingertrainer kende duidelijke beperkingen. “We konden daar slechts 4 doelen laten zien en je kon de pixels bijna tellen”, zegt Kim met een schamper lachje.
Van buitenaf heb je geen idee wat er zich allemaal afspeelt in de Stingerdome.
In de vernieuwde versie zijn de mogelijkheden enorm uitgebreid. Niet alleen vliegtuigen, maar ook voertuigen en schepen kunnen worden gesimuleerd. Daardoor ontstaat een veel completer operationeel beeld waarin schutters oefenen met verschillende dreigingen tegelijkertijd.
De nieuwe Advanced Stinger Trainer hangt vol sensoren en camera’s, en vervangt het oude systeem dat al sinds 2007 in gebruik was.
Schutteropleiding
In de dome trainen vandaag 4 onderofficieren die de schutteropleiding volgen. Stap voor stap leren zij het doelbestrijdingsproces beheersen. Later zullen zij terugkeren voor de opleiding tot afvuurcommandant. Vanuit de control room volgt Kim iedere handeling. De systemen laten precies zien waar een schutter zich in het proces bevindt. “Ik kan daardoor direct ingrijpen of juist bevestigen dat iets goed gaat.”
Net als op een echte schietbaan draait het om het beheersen van de basis: houding, procedure en uitvoering. Afwijkingen zijn direct zichtbaar en cursisten en instructeurs kunnen achteraf alles terugkijken. “We nemen alles op. Daardoor kunnen we precies laten zien waarom iets op een bepaalde manier ging en wat een schutter moet doen om nog beter te worden.”
Een collega van Kim geeft de in Stingerdome aanwezige schutters tips om beter op doel te komen.
'Hier komt de theorie echt tot leven'
Voor wachtmeester Rogier was de keuze voor de luchtverdediging een bewuste. “Je ziet dat luchtverdediging binnen moderne conflicten steeds belangrijker wordt. Wereldwijd spelen drones en andere vliegende systemen een steeds grotere rol. Juist daarom vond ik dit een van de interessantste onderdelen van Defensie.”
Ook de ontwikkelingen binnen het vakgebied spraken hem aan. “Defensie investeert veel in luchtverdediging en er komt nieuw materieel aan. Je merkt dat dit de luchtverdediging volop in beweging is.”
Volgens Rogier draait de opleiding om veel meer dan alleen richten en afvuren. “Je moet eerst een toestel kunnen waarnemen en vervolgens bepalen waarmee je precies te maken hebt. Omdat de Stinger een passief systeem is, krijgen wij die informatie niet automatisch. We moeten zelf vaststellen of het om een vriend of vijand gaat.”
Juist daarom is de simulator zo waardevol. “Het is één ding om alle procedures uit je hoofd te kennen. Het daadwerkelijk toepassen onder realistische omstandigheden is iets heel anders. In de Stingerdome kun je scenario’s blijven herhalen. Hier komt de theorie echt tot leven.”
In de nieuwe Stingerdome bereiden instructeurs toekomstige schutters voor op het ultieme doel: vliegende vijanden uitschakelen met een infraroodgeleide luchtdoelraket.
Afzonderlijke scenario’s
De Stingerdome biedt verschillende manieren van trainen. De ruimte kan worden opgesplitst zodat 2 teams tegelijkertijd in afzonderlijke scenario’s oefenen. Daarnaast kan de volledige 360 graden worden benut voor 1 geïntegreerde oefening.
Ook commandovoering krijgt een plek binnen de training. Kim: “Ik heb de mogelijkheid om de commandogroep in de control room te plaatsen en letterlijk een gordijn op te werpen zodat ze de schutters niet zien. Vervolgens kunnen zij alle meldingen registreren en verwerken, net zoals tijdens een daadwerkelijke oefening. Het aanbod van vliegbewegingen tijdens een echte training is vaak beperkt, maar hier kunnen we de commandogroep volledig onderdompelen in een realistische operationele omgeving.
Wachtmeester-1 Kim: “We leiden hier niet alleen schutters op. Ook commandogroepen kunnen we hier volledig onderdompelen in een realistische, operationele omgeving.”
Keuzes maken
In het begin vliegen doelen nog voorspelbaar. Naarmate de opleiding vordert, gaan toestellen manoeuvreren en van koers veranderen. Schutters moeten dan niet alleen het doel volgen, maar ook hun houding aanpassen en voortdurend keuzes maken.
Volgens Kim groeit de vraag naar deze vorm van trainen. Niet alleen militairen uit Vredepeel maken gebruik van de faciliteit. Ook mariniers en Rode Baretten trainen er regelmatig.
Het nieuwe materieel draagt bij aan de realistische beleving. De trainings-Stinger benadert het echte systeem in gewicht, bediening en gedrag. Zelfs de gewichtsverandering die optreedt tijdens het afvuren, bootst het na.
Na afloop van een scenario volgt direct de volgende oefening. Terwijl instructeurs nieuwe situaties voorbereiden, nemen cursisten opnieuw positie in. Zo bouwen zij stap voor stap ervaring op in een omgeving die de werkelijkheid steeds dichter benadert. Juist die combinatie van realisme, herhaling en directe feedback maakt de Stingerdome tot een onmisbare schakel in de opleiding van de volgende generatie luchtverdedigers.
De trainings-Stinger benadert het echte systeem in gewicht, bediening en gedrag. Zelfs de gewichtsverandering die optreedt tijdens het afvuren, bootst het na.
'Vandaag vielen alle puzzelstukjes op hun plek'
Voor wachtmeester Joep is de Stingerdome vooral 1 ding: realistisch. “De manier waarop doelen zichtbaar worden, lijkt heel erg op de praktijk. Op grotere afstand zijn toestellen lastig waar te nemen en nog moeilijker te herkennen. Pas als ze dichterbij komen, wordt het beeld duidelijker. Ook de handelingen aan het wapensysteem zijn vrijwel identiek aan die van een echte Stinger.”
Joep meent dat de opleiding veel meer behelst dan het volgen van procedures. “Je ontwikkelt jezelf op meerdere gebieden, alhoewel techniek centraal staat. Je leert hoe je correct moet handelen, hoe je moet reageren en hoe je het systeem effectief inzet. Dat vormt de basis voor alles wat je later in de praktijk moet doen.”
De simulator helpt daarbij enorm. “Toen we hier vorige week begonnen, had ik eerlijk gezegd nog niet goed door wat ik precies aan het doen was. Alles was nieuw. Nu zijn we een aantal lessen verder en merk je dat de procedures steeds vertrouwder worden. Je krijgt meer gevoel voor het systeem en daardoor groeit ook je vertrouwen in je eigen handelen.”
Een belangrijk leermoment beleefde hij tijdens de meest recente training. “Tot vandaag hadden we vooral geoefend met doelen die in een rechte lijn vlogen. Toen kregen we voor het eerst te maken met toestellen die actief manoeuvreerden en van koers veranderden. Mijn eerste reactie was: hoe moet ik hierop reageren? Maar dankzij de begeleiding van de instructeurs merkte ik dat de technieken die we hebben geleerd daadwerkelijk werken. Dat was voor mij het moment waarop alle puzzelstukjes op hun plek vielen.”
Wanneer hij straks operationeel is, kijkt Joep vooral uit naar de rol van afvuurcommandant. “Dan sta je naast de schutter, begeleid je het proces en help je anderen om de vijand aan te grijpen. Dat lijkt mij een mooie verantwoordelijkheid.”
