KAP Max van de Pol
SM Aaron Zwaal
Tactical Cloud bewijst zijn waarde tijdens Fighter Lion
Defensie start het ene na het andere innovatieproject. Het Commando Landstrijdkrachten heeft er zelfs een speciale sectie voor: de afdeling Innovatie. In deze rubriek belicht Landmacht bijzondere projecten en programma’s. Ditmaal de Tactical Cloud: een digitale omgeving die tijdens oefening Fighter Lion laat zien hoe 43 Gemechaniseerde Brigade data, systemen en mensen slimmer met elkaar verbindt.
De Tactical Cloud ontstond als brigade-initiatief en werd gerealiseerd met ondersteuning van Microsoft, Staf CLAS, Directie Informatie & Technologie en Joint Informatievoorziening Commando Landgebonden IT.
Wat is de Tactical Cloud?
Een digitale omgeving die bestaande militaire applicaties met elkaar verbindt. Het is geen nieuw commandovoeringssysteem, maar een extra gereedschap in de toolbox dat bestaande militaire systemen aanvult. De aanleiding voor deze ontwikkeling is het veranderende dreigingsbeeld. In moderne conflicten zijn verbindingen en informatiesystemen steeds vaker doelwit van cyberaanvallen, drones en elektronische oorlogsvoering.
Daarom is het belangrijk dat een brigade ook bij uitval van 1 verbinding kan blijven functioneren. Nieuwe toepassingen, zoals AI-ondersteuning en data-analyse, voegen militairen eenvoudig toe aan het platform. Zo delen, analyseren en gebruiken zij informatie sneller voor hun besluitvorming.
Tijdens Fighter Lion werkten 150 militairen vanuit de Main Command Post, de mobiele Forward Command Post en eenheden van 43X gelijktijdig in dezelfde digitale omgeving.
Badkamers met servers
Midden in het oefengebied van Fighter Lion oogt het als een gewone woning. Binnen is daar weinig meer van te zien. Badkamers zijn gevuld met servers, slaapkamers in werkruimtes en in vrijwel iedere kamer zitten militairen achter laptops. Vanuit deze geïmproviseerde commandopost draait 43 Gemechaniseerde Brigade voor het eerst op grote schaal met de Tactical Cloud.
“De komende jaren krijgen we steeds meer sensoren, drones en wapensystemen die data genereren”, zegt kolonel Plender, Chief of Staff (CoS) van 43 Gemechaniseerde Brigade. “Die informatie heeft pas waarde als je die snel kunt samenbrengen en analyseren. Wij willen daar niet op wachten. Met de Tactical Cloud zetten we die stap nu al.”
Kolonel Plender: “De komende jaren krijgen we steeds meer sensoren, drones en wapensystemen die data genereren.”
Niet wachten op morgen
Dat de Tactical Cloud al tijdens Fighter Lion draaide, is opmerkelijk. Nog geen jaar geleden bestond het project alleen als een idee. Majoor Robert, hoofd Informatiemanagement (IM) van 43 Gemechaniseerde Brigade, hield zich al langere tijd bezig met de lessen uit Oekraïne. Vanuit zijn achtergrond in de inlichtingenwereld onderzocht hij hoe moderne conflicten steeds afhankelijker worden van data, cloud-technologie en snelle informatie-uitwisseling. “Ik ben gaan kijken hoe we met de middelen die we nu hebben, klaar kunnen zijn voor het gevecht van morgen. Niet wachten op systemen die pas over jaren beschikbaar komen, maar vandaag slimmer gebruik maken van wat we al hebben.”
Uit de hand gelopen proof of concept
In september vorig jaar schoof Hans aan voor een eerste gesprek. Als reservist is de luitenant pelotonscommandant bij 10 Infanteriebataljon. In het dagelijks leven werkt hij bij Microsoft. Vanuit de gedeelde overtuiging dat bestaande technologie beter benut kon worden voor het militaire optreden, ontstond een samenwerking tussen 43 Gemechaniseerde Brigade, Microsoft en JIVC Landgebonden IT. “We zouden eigenlijk een klein proof of concept bouwen”, vertelt Hans lachend. “Gewoon laten zien wat er technisch mogelijk was. Maar voordat we het wisten, werd er tijdens oefening Blocking Bison al operationeel gepland met de Tactical Cloud. Dat liet meteen zien hoeveel behoefte er aan zo’n systeem is.”
Luitenant Hans: “Mensen ontdekken wat er mogelijk is en leren iedere dag slimmer gebruik te maken van de techniek.”
Hans combineert zijn werk in de IT met zijn rol als reservist en kijkt daardoor met een andere blik naar militaire commandovoering. “Toen ik voor het eerst op een operationele commandopost rondliep, viel mij op hoe analoog sommige processen nog waren. Mensen draaiden letterlijk met hun stoel van de ene computer naar de andere om informatie over te typen. Terwijl de technologie om dat automatisch te doen allang bestaat.”
Volgens hem is Fighter Lion een kantelpunt. “Het lijkt op wat er tijdens corona gebeurde. Organisaties moesten ineens digitaal samenwerken. Hier zie je dezelfde ontwikkeling. Mensen ontdekken wat mogelijk is en leren iedere dag slimmer gebruik te maken van de techniek.”
Digitale tafel
De Tactical Cloud is geen nieuw commandovoeringssysteem. Het is een cloud-omgeving waarin bestaande systemen, applicaties en databronnen samenkomen. Daarin zit volgens de ontwikkelaars de grootste kracht. Het platform biedt ruimte om voortdurend nieuwe toepassingen toe te voegen. Tijdens Fighter Lion draaien onder meer AI-ondersteuning, terreinanalyses, videobellen en digitale battle update briefs. Militairen kunnen het platform in de toekomst bijvoorbeeld uitbreiden met medische toepassingen, logistieke dashboards of nieuwe sensoren.
De Tactical Cloud brengt verschillende informatiebronnen samen.
“Eigenlijk bouwen we een digitale tafel waarop innovaties direct kunnen landen”, zegt Plender. “We hoeven niet telkens opnieuw een compleet systeem te ontwikkelen.” Daardoor kunnen militairen informatie uit verschillende bronnen combineren. Een kaart uit het Battlefield Management System verschijnt naast dronebeelden, logistieke informatie en inlichtingen. De Tactical Cloud verbindt ook systemen die voorheen niet met elkaar konden communiceren.
De mogelijkheden worden tijdens Fighter Lion direct zichtbaar. Terwijl het interview nog bezig is, start Plender via Teams een videogesprek. Op het scherm verschijnt een gecamoufleerde commandant die zich op dat moment midden in het oefengebied bevindt. Waar videobellen tijdens een operationele oefening enkele jaren geleden nauwelijks voorstelbaar was, is het hier onderdeel van de dagelijkse werkwijze geworden. “Wij willen sneller plannen, sneller beslissen en sneller handelen”, zegt Plender.
JIVC Landgebonden IT speelde een belangrijke rol bij het koppelen van applicaties zoals command & control-systeem ELIAS binnen de Tactical Cloud en realiseerde tijdens Fighter Lion ook de verbinding met de Duitse SitaWare HQ-server.
Digitale brug met Duitsland
De Tactical Cloud is niet alleen bedoeld om binnen de eigen brigade informatie sneller beschikbaar te maken. Tijdens Fighter Lion liet 43 Gemechaniseerde Brigade zien dat de digitale omgeving ook samenwerking met bondgenoten kan versterken. De brigade realiseerde succesvol een directe C2-koppeling tussen de Nederlandse brigade en de Duitse 1. Panzerdivision. C2 staat voor command and control: de informatie-uitwisseling waarmee commandanten zicht houden op het gevecht en hun eenheden kunnen aansturen.
Tijdens de oefening koppelde 43 Gemechaniseerde Brigade de Nederlandse en Duitse SitaWare HQ-omgevingen technisch aan elkaar. Hierdoor konden beide systemen operationele gegevens, zoals de posities van eigen eenheden en digitale kaartlagen, met elkaar uitwisselen. Volgens Robert was de technische stap misschien beperkt, maar de betekenis groot. “Dit initiatief is tijdens de oefening ontstaan en ook direct samen met onze Duitse partners gerealiseerd. De test laat zien dat de Tactical Cloud kan uitgroeien tot een flexibele digitale omgeving waarin ook toekomstige samenwerkingen met bondgenoten mogelijk worden.”
Meer tijd voor tactiek
Doordat data uit verschillende systemen op één plek samenkomt, ontstaat ruimte voor AI, data-analyse en andere hulpmiddelen die de staf ondersteunen. De grootste winst zit volgens Robert in het werk dat militairen niet meer hoeven te doen. Hij laat zien hoe een AI-assistent binnen enkele seconden een operationele order van honderden pagina’s doorzoekt. Relevante passages verschijnen direct, terwijl planners vervolgvragen kunnen stellen. Een andere applicatie berekent automatisch welke invloed weersomstandigheden hebben op drones, voertuigen en personeel. Werk dat voorheen uren kostte, gebeurt nu vrijwel direct.
Majoor Robert: “AI kan het saaie en repetitieve werk overnemen.”
“AI kan het saaie en repetitieve werk overnemen”, zegt Robert hierover. “Militairen moeten kritisch blijven nadenken. Maar als zij minder tijd kwijt zijn aan handwerk, houden ze meer tijd over voor de tactische afweging.”
Ruimte om te experimenteren
“Traditionele verwerving duurt vaak jaren. Tegen de tijd dat een systeem geleverd wordt, is de techniek alweer verder. Ik geloof veel meer in goede ideeën uit de praktijk”, vertelt Plender. Hij ziet zichzelf daarbij vooral als degene die ruimte creëert. “Ik hoef de techniek niet te bouwen. Mijn taak is de weg vrijmaken voor de mensen die met goede ideeën komen. Geef ze mandaat en middelen, dan kun je in een half jaar ongelooflijk veel bereiken.”
Kolonel Plender: “Als je ziet wat zij samen hebben neergezet en wat dat kan betekenen voor de militairen in het veld, dan raakt mij dat.”
Die vrijheid zorgt ervoor dat militairen, reservisten, dataspecialisten en partners samen aan hetzelfde product werken. Ideeën die 's ochtends ontstaan, worden soms dezelfde dag nog getest. “Ik had in mijn stoutste dromen niet verwacht dat we hier na een half jaar al zouden staan. Credits voor hen die dit hebben gebouwd. Als ik zie wat zij samen hebben neergezet en wat dat kan betekenen voor de militairen in het veld, dan raakt mij dat.”
Lopend vuurtje
Nog voordat het interview is afgelopen, lopen 2 militairen van een andere eenheid de commandopost binnen. Ze hebben gehoord over de Tactical Cloud en willen hun eigen systemen laten aansluiten. Plender kijkt glimlachend toe.
“Voor mij is het een succes wanneer militairen dit niet zien als een verplicht systeem, maar als gereedschap dat hun werk makkelijker maakt.”